زنان

بیماری فیبروکیستیک سینه چیست؟

توده های فیبروکیستیک توده هایی به شکل کیست و حاوی مایع اند که در زمینه فیبری پستان رشد می کنند. تقریبا ۵۰ درصد زنان در سنین باروری (۳۰ تا ۴۵ سالگی) این کیست ها را دارند.  تشکیل توده های فیبروکیستیک یک فرایند فیزیولوژیک و طبیعی بافت پستان محسوب می شود. توده ها حاصل تکامل و تکثیر در مجاری و غدد پستانی است که قاعدتا باید بعد از طی مرحله ای پسرفت کنند و از بین بروند ولی به دلایل نامشخص باقی می مانند و به کیست تبدیل می شوند. کیست ها به طور متناوب و دوره ای و اغلب قبل از عادت ماهیانه باعث ناراحتی، درد پستان و گاهی ترشح از نوک پستان می شوند و بیشتر در نواحی فوقانی و خارجی پستان ها و نزدیک زیر بغل پدید می آیند. تشکیل این توده ها به طور مستقیم با هورمون استروژن در ارتباط است اما عوامل ژنتیکی نیز در ایجاد آنها دخالت دارند.

تغییرات فیبروکیستیک در سینه بدخیم نیستند و خطر سرطان را افزایش نمی دهند. به هر حال هرگاه در ماموگرافی یا سونوگرافی بیمار، کیست گزارش شود، وظیفه پزشک این است که کیست را از نظر خوش خیم و بدخیم بودن بررسی کند.

معمولا برای رهایی از این بیماری نیازی به استفاده از داروهای هورمونی نیست و با استفاده از برخی مواد مغذی و مفید کیست ها از بین خواهند رفت. محدودیت مصرف کافئین، نمک و غذاهای پرچرب، و بعلاوه دریافت ویتامین E ، اسیدهای چرب ضروری امگا 3 و 6 و 9 و تامین املاح مورد نیاز بدن از توصیه های بسیار مفید می باشد. در ضمن تعدیل و تنظیم هورمون های جنسی با مواد طبیعی گیاهی نیز از راهکار های بسیار موثر در رفع این گونه کیست هاست.

 

menolistica-2

یائسگی یا منوپوز چیست؟

تغذیه صحیح در یائسگی چه نقشی در کنترل علائم آن دارد؟

دوران یائسگی یا منوپوز به دورانی گفته می شودکه فعالیت تخمک سازی در خانم ها به پایان رسیده و عادت ماهیانه متوقف می شود. سن متوسط یائسگی براساس مطالعات انجام شده در ایران حدود 50 سالگی است، ولی ممکن است گاهی اوقات چند سال زودتر یا دیرتر شروع شود. معمولاً در این دوران خانم ها با تغییرات زیادی ازجمله گرگرفتگی، خشکی پوست، ظاهر شدن چین وچروک در پوست، نازک شدن وریزش موها، شل شدن وافتادگی سینه ها و خشکی واژن مواجه می شوند، ولی شدت این علائم در همه یکسان نیست. مشکلات فوق هرچند می توانند بسیار آزاردهنده باشند ولی در حقیقت خطرناک نیستند. مهم ترین خطراتی که در این دوران خانم ها را تهدید می کنند عبارتند از پوکی استخوان و بیماری های قلب و عروق.

نحوه تغذیه می تواند نقش مهمی در کاهش علائم و عوارض یائسگی داشته باشد. با رعایت تغذیه مناسب و بکارگرفتن اصولی ساده می توانید دوران یائسگی را راحت تر پشت سر بگذارید و بخاطر داشته داشته باشید که اگر این نکات را از سال های قبل از یائسگی نیز در تغذیه خود رعایت کنید از اثرات سودمند آن بهره بیشتری خواهید برد.

کلید موفقیت در کنار آمدن با علائم آزارنده و حتی خطرناک یائسگی داشتن یک رژیم غذایی سالم و متعادل است. در یک رژیم متعادل لازم است همه گروه‌های غذایی را به میزان متناسب مصرف کنید و در کنار آن توجه ویژه‌ای به غلات و کربوهیدرات‌های انتخابی، پروتئین، محصولات لبنی و البته مصرف میوه و سبزی داشته باشید. گرفتن رژیم های عجیب و غریب و حذف بعضی مواد غذایی اساسی می تواند آسیب های جدی به سلامتی شما وارد کند.

غذاهایی برای کنترل گرگرفتگی

گرگرفتگی و تعریق شبانه از شایع‌ترین علائم یائسگی در خانم‌ها است که منجر به اختلالات خواب می شود و شدیداً برای خانم ها آزاردهنده است. مصرف قهوه، چای، الکل، نوشابه و ادویه‌ها را کاهش دهید. برخی زنان مصرف این مواد غذایی را عامل شروع و تشدیدکننده گرگرفتگی دانسته‌اند. مصرف فراوان شکر تصفیه‌شده نیز باعث تشدید علائم گرگرفتگی در زنان می‌شود.

سعی کنید غذاهای حاوی فیتواستروژن‌ها را بیشتر مصرف کنید. فیتواستروژن‌ها همان استروژن‌های گیاهی هستند که با اتصال به گیرنده استروژن واقعی در بدن می‌تواند اثرات مشابه استروژن بر بدن بگذارند. غذاهای حاوی فیتواستروژن که به این منظور توصیه می‌کنیم شامل جلبک‌های دریایی، سیب‌زمینی شیرین، سیب‌، هویج‌ و سویا هستند. انواع میوه ها و سبزی ها مثل انواع آلو، توت فرنگی، انگور، گلابی، پرتقال، گریپ فروت، تمشک، گوجه فرنگی، فلفل دلمه ای، کلم، گل کلم، کاهو، پیاز، شلغم و چغندر دارای فیتواستروژن ها هستندو گنجانیدن آنها در برنامه غذایی روزانه می تواند درحفظ استروژن بدن و کاهش علائم یائسگی موثر باشد.

پوکی استخوان

پوکی استخوان، شایع ترین و مهم ترین عارضه یائسگی است. اولین قدم برای پیشگیری از ابتلا به این بیماری، مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم، ویتامین K2 و D است. طبق مطالعات بالینی انجام شده، پوکی استخوان در خانم ها از سن 35 سالگی شروع می شود، بنابراین بهتر است مصرف مکمل کلسیم سال ها قبل از شروع منوپوز آغاز شود.

کنترل افزایش وزن و بیماری های قلب و عروق

یائسگی در زنان معمولاً با افزایش وزن و چاقی همراه است. زمانی که سطح استروژن بدن کاهش می‌یابد، تجمع چربی در بدن به صورت الگوی مردانه افزایش می‌یابد. به این معنی که فرد دچار چاقی شکمی می‌شود و از طرف دیگر توده عضلانی بدن کاهش می‌یابد. متابولیسم کاهش می‌یابد و همه‌ی این اتفاقات اغلب به اضافه‌ وزن و چاقی منجر خواهد شد.

به منظور مقابله با چاقی، سعی کنید چربی رژیم غذایی خود را کاهش داده و از طرف دیگر مصرف چربی‌های مفید گیاهی و غیراشباع مانند امگا 3 ، امگا 6 و امگا 9 را جایگزین چربی‌های اشباع و حیوانی کنید. روغن زیتون، روغن کانولا و یا روغن آفتاب گردان می‌تواند انتخاب خوبی برای این منظور باشد. به جای غذاهای سرخ‌شده، از روش‌های آب‌پز کردن و کباب کردن به منظور طبخ غذا استفاده کنید. سعی کنید مصرف آب را افزایش دهید چرا که هم باعث کنترل اشتها و هم افزایش سرعت متابولیسم بدن شما خواهد شد.

آیا داروهای هورمونی در یائسگی مفیدند؟

هورمون درمانی روشی است که برخی پزشکان برای زنان یائسه تجویز می کنند تا آن ها را در مقابل عوارض یائسگی حفاظت کنند. داروهای تجویز شده در این روش درمانی حاوی استروژن و پروژسترون هستند. برای سال ها هورمون درمانی، درمانی استاندارد برای یائسگی بود اما امروزه مطالعات نشان داده هورمون درمانی می تواند باعث ابتلای زنان به بیماری های قلبی، سرطان پستان و بروز سکته مغزی شود.

 

111

کم خونی فقر آهن در دوران حاملگی

چرا بارداری باعث افزایش احتمال ابتلا به کم خونی می شود؟
در دوران بـارداری نیـاز بدن شـما به آهن به نحو شـگرفی افزایش می یابد. آهن برای تشکیل هموگلوبین (پروتئین موجود در گلبول های قرمز که اکسیژن را به سایر سلول ها می برد) ضروری است. در دوران بارداری میزان خون بدن شما رفته رفته تا ۵۰% حد طبیعی افزایش می یابد. برای اینکه هموگلوبین کافی برای این میزان حجم خون ساخته شود آهن اضافی لازم است. بدن شما مقداری آهن اضافی نیز برای جنین و جفت نیاز دارد.
متاسفانه اکثر خانم ها بارداری را بدون ذخائر کافی آهن آغاز می کنند و بنابراین نیاز روز افزون به این عنصر بخصوص در سه ماهه دوم و سوم تامین نخواهد شد. اگر به مرحله ای برسید که بدنتان آهن کافی برای ساخت هموگلوبین در اختیار نداشته باشد دچار کم خونی خواهید شد.
احتمال ایجاد کم خونی در شرایطی نظیر تهوع و استفراغ صبحگاهی، پشت سر گذاشتن دو یا سه بارداری بدون فاصله، بارداری چند قلو، مصرف غذاهای فاقد آهن کافی، و خونریزی زیاد قاعدگی قبل از بارداری، افزایش می یابد.
به همین علت است که میزان آهن مورد نیاز شما از ۱۸ میلی گرم در روز بالا رفته و به ۲۷ میلی گرم در روز می رسد و از آنجایی که تامین این میزان آهن از طریق رژیم غذایی مشکل است متخصصین توصیه می کنند که خانم های باردار روزانه ۳۰ میلی گرم عنصر آهن به عنوان دوز پیشگیری کننده دریافت دارند. بسیاری از مکمل های دوران بارداری حاوی این میزان آهن هستند.
فقر آهن شایعترین علت کم خونی است ولی تنها علت آن نیست. ممکن است در اثر عدم دریافت اسیدفولیک یا ویتامین B۱۲، از دست رفتن حجم وسیعی از خون، و یا در اثر بعضی بیماریهای خاص یا اختلالات ارثی نظیر “کم خونی سلول داسی شکل” نیز کم خونی به وجود آید. درمان کم خونی بستگی به علت ایجاد کننده آن دارد.
● چطور می توانم بفهمم که به کم خونی مبتلا شده ام؟
پزشک در اولین معاینه دوران بارداری با کمک آزمایش های مختلف کم خونی را بررسی می کند. یکی از این آزمایشات (هماتوکریت) درصد گلبولهای قرمز را در پلاسما می‌سنجد. آزمایش دیگر (هموگلوبین) وزن هموگلوبین خون را می سنجد. با این حال با پیشرفت بارداری، احتمال ایجاد کم خونی افزایش می یابد. بنابراین در اواخر سه ماهه دوم یا اوایل سه ماهه سوم باید آزمایش تکرار شود. ممکن است به طور طبیعی هماتوکریت و هموگلوبین تا حدی در نیمه دوم بارداری افت کند. علت ین امر افزایش چشمگیر حجم خون و پلاسما (پلاسما بخش مایع خون است) با سرعتی بیش از افزایش گلبولهای قرمز است ولی این افت نباید شدید باشد.
کم خونی ممکن است بدون علامت باشد بخصوص در موارد خفیف. علائم کم خونی عبارتند از خستگی، تب و سرگیجه. (البته این علائم را بسیاری از خانمهای باردار تجربه می کنند خواه مبتلا به کم خونی باشند یا خیر). همچنین ممکن است شما متوجه رنگ پریدگی شوید (بخصوص در ناخنها، سطح درونی پلک ها و لب ها) و ضربان قلبتان تشدید شده و دچار تپش قلب، تنگی نفس و یا اختلال در تمرکز حواس شوید. نهایتاً بعضی از مطالعات نشان داده اند که بین کم خونی فقر آهن شدید و تمایل زیاد برای خوردن مواد غیر خوراکی نظیر یخ، کاغذ و یا گِل (حالتی که به نام ویار خوانده می شود) ارتباط شدیدی وجود دارد. اگر چنین ویاری دارید آنرا ندیده نگیرید و حتماَ به پزشک اطلاع دهید.
● کم خونی را چطور باید درمان کرد؟
اگر آزمایش نشان دهد که شما کم خون هستید پزشک برایتان روازنه مکمل محتوی حدود ۶۰ میلی گرم آهن و یا حتی بیشتر تجویز می‌کند. برای آنکه آهن بهتر در روده جذب شود آهن را با شکم خالی بخورید و میزان کافی آب یا آب پرتقال بنوشید (ویتامین C جذب آهن را تشدید می کند) ولی همراه قرص محتوی آهن شیر ننوشید (کلسیم از جذب آهن جلو گیری می کند).
دقت کنید که این دوز مربوط به عنصر آهن یا آهن خالص است. بعضی از مکمل ها به جای عنصر آهن یا علاوه بر آن میزان “سولفات آهن” موجود را می نویسند (یکی از املاح آهن). مکملی که محتوی ۳۲۴ میلی گرم سولفات آهن باشد حدود ۶۰ میلی گرم آهن در اختیار بدن شما قرار می دهد. بعضی دیگر محتوی گلوکونات آهن هستند که مصرف ۳۰۰ میلی گرم آن به جذب ۳۴ میلی گرم آهن می انجامد.
نکته بسیار مهم آن است که بخاطر داشته باشید قرصهای محتوی هر نوع آهن را از دسترس کودکان دور نگهدارید. تعداد کودکانی که همه ساله در اثر مصرف بیش از حد قرصهای آهن می میرند بیش از تعداد کودکانی است که در اثر مسمومیت با سایر داروها می میرند. در حقیقت تنها یک قرص بالغین کافی است که یک کودک را دچار مسمومیت داروئی سازد.
● آیا مصرف زیاد آهن عوارض دارد؟
مصرف مقادیر زیاد آهن به صورت قرص های مکمل می تواند موجب اختلالات گوارشی شود. در اکثر موارد مصرف بیش از حد آهن منجر به یبوست می شود که خود یکی از مشکلات دوران بارداری است. اگر شما از یبوست رنج می برید، آب آلو بنوشید زیرا سیستم گوارشی را به حالت طبیعی برمی‌گرداند (و خود یکی از منابع غنی آهن است). تهوع و به ندرت اسهال از سایر عوارض آهن محسوب می شوند. اگر مصرف آهن شما را دچار تهوع می کند سعی کنید هنگام خواب آنرا مصرف کنید.
اگر عوارض بیش از حد شما را می آزارد، با پزشک خود مشورت کنید. بری اجتناب از مشکلات گوارشی می توانید از دوز های کم شروع کنید و رفته رفته میزان آن را بالا برده به حد مورد نیاز برسانید و یا دارو را در دوز های منقسم مصرف کنید و بالاخره اگر مدفوع شما به رنگ سیاه درآمد نگران نشوید. این تغییر کاملاً طبیعی است.
● کم خونی چه خطراتی برای سلامت من و کودک من دارد؟
کودک شما به خوبی می تـواند نیاز آهن خود را برطرف سـازد؛ او سهم خود را قبل از شما برداشت می کند. اگر شما در سه ماهه اول و دوم بارداری به کم خونی مبتلا باشید احتمال آنکه دچار زایمان زودرس شوید یا نوزادتان با وزن کم به دنیا آید بیشتر خواهد شد. بنابراین این امر را جدی بگیرید. اگر فقر آهن بسیار شدید باشد ذخائر آهن نوزاد هنگام تولد پائین خواهد بود و او را در دوران کودکی در معرض خطر کم خونی قرار خواهد داد.
کم خونی فقر آهن به سلامت شما نیز لطمه می زند. انرژی شما کاهش خواهد یافت و بدنتان نخواهد توانست بخوبی با عفونت مبارزه کند. در صورت ابتلا به کم خونی در اواخر بارداری، اگر هنگام زایمان دچار خونریزی شوید احتمال بروز مشکلات جدی بیشتر خواهد بود؛ ممکن است به سرگیجه، افزایش ضربان قلب یا علائم دیگر دچار شوید که باعث شود یک یا دو روز اضافی در بیمارستان بمانید. حتی ممکن است نیاز به تزریق خون داشته باشید.
● چگونه می‌توان از فقر آهن پیشگیری کرد؟
ویتامین های دوران بارداری را به طور منظم مصرف کنید و از رژیم غذایی سالمی که شامل مقادیر زیاد مواد غنی از آهن باشد پیروی کنید. گوشت قرمز بهترین منبع است. البته خورک مرغ و سایر گوشت ها و حتی صدف دریایی نیز سرشار از آن است.
● احتیاط
برای برطرف ساختن نیاز خود به آهن از جگر استفاده نکنید. در دوران بارداری باید از مصرف جگر خودداری کرد. زیرا حاوی ویتامین A در حدی زیان آور است که منجر به ناهنجاریهای مادرزادی می شود.
غذاهای غیرگوشتی حاوی آهن عبارتند از لوبیا، کشمش، خرما، آلو، انجیر، زردآلو، سیب‌زمینی (با پوست)، کلم بروکلی، چغندر، سبزیجات دارای برگهای سبز، نانهای سبوس دار، شیرۀ قند سیاه، و غلات غنی شده با آهن. به خاطر داشته باشید که آهن موجود در منابع حیوانی (آهن به صورت Heme) خیلی راحت تر از آهن موجود در منابع غیرحیوانی جذب می شوند.
● چه چیزی به جذب آهن در بدن کمک می کند؟
خوردن یا نوشیدن مواد سرشار از ویتامین C همزمان با مصرف قرص آهن یا مواد غذایی حاوی عنصر آهن کمک می کند که جذب این ماده از منابع غیر حیوانی بالا رود. یک لیوان آب پرتقال یا آب گوجه فرنگی، یک مشت پُر توت فرنگی، فلفل شیرین، یا نصف یک عدد گریپ فروت داری میزان کافی ویتامین C بری جذب آهن خواهد بود. گوشت و ماهی (منابع آهن heme که بهتر جذب میشود) نیز جذب این ماده از منابع غیر حیوانی را بالا می برند. بعنوان مثال قرار دادن یک قطعه گوشت گوساله در یک ظرف محتوی سبزیجات به جذب آهن سبزیجات کمک می کند.
● چه عواملی با جذب آهن تداخل دارند؟
کلسیم با جذب آهن تداخل دارد. بنابرین اکر مکمل های حاوی کلسیم و یا ترکیبات ضد اسید حاوی کلسیم دریافت می کنید دقت کنید که مصرف آنها با مصرف غذا های غنی از آهن و یا قرص آهن همزمان نباشد. به همین دلیل نباید قرص آهن را با شیر مصرف کنید زیرا شیر سرشار از کلسیم است. شیر را در فاصله بین دو وعده غذا مصرف کنید. از آنجاییکه پلی فنل موجود در چای و قهوه با جذب آهن موجود در مکمل ها و آهن منابع گیاهی تداخل دارد، نباید بطور همزمان مصرف شوند.

2