آرتروز چیست؟

 

آرتروز به معنای ساییدگی مفصل، تخریب سطح مفصلی و بدنبال آن تغییر شکل، درد و محدودیت حرکت در مفصل است.

آرتریت به معنای التهاب مفصل است و استئوآرتریت یا همان آرتروز شایع ترین نوع آرتریت است. در آرتروز مشکل اصلی در غضروف مفصلی است و بعد از مدتی استخوان مفصل هم دچار آسیب می­شود. عموماً بجای کلمات استئوآرتریت و آرتروز از کلمه “ساییدگی مفصل” هم استفاده می­شود.

 

arto1

آرتروز چگونه ایجاد می­ شود؟

در طول روز و به علت فعالیت­ های بدنی، مفاصل بدن بطور مرتب در معرض ضربه قرار دارند و این ضربات مرتباً آسیب­ هایی را به آن­ها بخصوص به غضروف مفصلی وارد می­ کنند. بدن این آسیب­ ها را تا جایی که می­ تواند ترمیم می­ کند. پس در طول زندگی مفاصل بدن دائماً در یک فرآیند آسیب و ترمیم قرار دارند.

گاهی اوقات شدت آسیب­ های وارده به مفصل بیش از قدرت ترمیم بدن است و یا به عللی قدرت ترمیم بدن کاهش یافته و نمی­ تواند آسیب­ های معمولی را مرتباً ترمیم کند. در این موارد غضروف مفصلی بتدریج خراب­تر و خراب­تر می­ شود و این شروع آرتروز است.

در ابتدا سطح غضروف ریش ریش و لایه لایه می­ شود. با هر آسیبی مقداری از روی غضروف برداشته می­ شود تا اینکه بتدریج کلفتی غضروف کم می­ شود. در آرتروز، غضروف مفصل بتدریج نازک شده و از بین می­رود. تخریب غضروف موجب التهاب و تورم مفصل مبتلا شده و التهاب بافتی موجب رها شدن آنزیم هایی می­شود که عامل تخریب بیشتر مفصلی هستند. با پیشرفت بیماری، در اطراف استخوان دو طرف مفصل مبتلا، استخوان­های اضافه ساخته می­شود که به آن­ها زائده استخوانی یا استئوفیت می­ گویند. بتدریج استخوان زیر غضروف هم سخت و عاجی می­ شود.

arto2

چرا به آرتروز مبتلا می­ شویم؟

مهم­ ترین علل آرتروز عبارتند از:

  •  ارثی ( ژنتیک) ؛ بعضی نژادها و بعضی خانواده­ ها بیشتر به آرتروز مبتلا می­ شوند.
  •  علل شغلی؛ در شغل­ هایی که روی مفصل فشار زیادی وارد می­ شود و یا در شغل­ هایی که بایستی مفاصل مدت­ها خم باشند (مانند نشستن طولانی) بیشتر است.
  •  چاقی؛ به ویژه در ایجاد آرتروز زانو تاثیر دارد.
  •  انحراف اندام؛ مانند ساق پرانتزی که باعث آرتروز در سمت داخل زانو می­ شود.
  •  بعضی از بیماری­ ها مانند نقرس و رماتیسم که سبب آسیب مفصل می­ شوند.
  •  ورزش؛ درصورتی که روی اصول صحیح نباشد و فشار بیش از ظرفیت روی مفصل وارد شود.
  • سابقه ضربه­ های شدید یا شکستگی­ های داخل مفصلی.

آرتروز به طور بسیار شایع در گردن و ستون فقرات رخ می­ دهد. با پیشرفت بیماری بتدریج دیسک­ های بین مهره­ ای تخریب می­ شوند و خارهای استخوانی بر روی مهره­ های آسیب دیده شکل می­ گیرند. آرتروز در مفصل زانو و ران نیز شایع است و همچنین می­ تواند دست­ ها و پاها را نیز گرفتار سازد. این بیماری بیشتر در افراد میانسال و کهنسال شایع بوده و در جوانان نسبتاً نادر است.

بیش از 50% افراد بالای 65 سال به آرتروز با شدت­ های مختلف گرفتار هستند که از میان این افراد 75% آنها زن هستند.

علائم و نشانه­ های آرتروز چیست؟

اولین و شایع­ ترین علامتی که شخص را متوجه بیماری کرده و او را به پزشک می­ کشاند، درد در مفصل حین یا بعد از حرکت دادن آن و یا به دنبال دوره­ های بی­حرکتی نسبتاً طولانی است. خشکی در مفصل، مخصوصاً صبح­ ها بعد از برخاستن از خواب نیز از علائم معمول مبتلایان است. بوجود آمدن برجستگی­ هایی روی مفاصل انگشتان دست یا در اطراف زانوها نیز به پیشرفت بیماری آرتروز ارتباط دارد.

 

arto3

راهکارهای پیشگیری از آرتروز

عبارت ” پیشگیری بهتر از درمان است ” اینجا نیز مثل بیشتر بیماری­ ها مصداق دارد. در حقیقت با انجام کارهایی ساده و کم هزینه می­ توان از این بیماری آزاردهنده و ناتوان کننده پیشگیری کرد. داشتن تغذیه سالم، مصرف سبزیجات و میوه­ جات تازه، جلوگیری از افزایش وزن، انجام حرکات نرمشی و ورزشی و همچنین حفظ وضعیت مناسب بدن به هنگام نشستن، ایستادن و حتی خوابیدن، موارد ساده ولی در عین حال بسیار مهمی هستند که برای پیشگیری از آرتروز توسط متخصصان توصیه شده­ اند.

انجام ورزش­ های مناسب برای منعطف نگهداشتن مفاصل و قوی نمودن عضلات برای همه لازم هستند. عضلاتی که قوی باشند نقش حمایتی از غضروف­ های مفصلی را دارند و تمرینات ورزشی در محدوده حرکت مفصل که عضلات را قوی کنند، در جلوگیری از پیشرفت بیماری و کاهش خشکی مفصل مفیدند. پزشک یا فیزیوتراپیست می­ تواند یک برنامه ورزشی مناسب هر بیمار را به وی پیشنهاد نماید.

فایده دیگر ورزش، کمک به کاهش وزن و حفظ وزن مناسب است. شخصی که اضافه وزن دارد، روی بسیاری از مفاصلش مثل ستون مهره­ ای، زانو و مفصل ران فشار غیرضروری و مداوم وارد می­ شود که می­ تواند آرتروز را تشدید نماید. بعلاوه ورزش می­ تواند با تقویت عضلات تنه موجب برقراری وضعیت مناسب بدن شود که این موضوع خصوصاً در آرتروز ستون فقرات از اهمیت زیادی برخوردار است.

پوکی استخوان نیز یکی از عوامل ایجادکننده و تشدید کننده آرتروز است. پوکی استخوان با ایجاد انحراف در ساق پا و ستون مهره­ ها ممکنست روی مفاصل تاثیر بدی بگذارد. در بروز پوکی استخوان عوامل مختلفی مانند تغذیه نامناسب، سابقه فامیلی و اختلالات هورمونی دخالت دارند و این بیماری می­ تواند باعث بروز آرتروز شود.

چه چیزهایی را بیشتر بخوریم؟

تغذیه مناسب و استفاده از برخی مواد مغذی طبیعی نقش بسزایی در پیشگیری و حتی بهبود التهابات مفاصل دارد. بعضی میوه­ ها و سبزیجات در این خصوص شناخته شده و به خوراکی­ های مفصل دوست معروف شده ­اند. از جمله سویا، آووکادو، سنجد، گل کلم و خانواده کلم که منبع ویتامین K هستند، روغن زیتون بعنوان منبع اولئوکانتال، خانواده گیلاس و آلبالو دارای لیکوپن، بادام خام دارای سلنیوم، گردو حاوی امگا 3، بادام هندی منبع مس، زنجبیل و دارچین، و همچنین موادی که دارای ویتامین­ های B، C، E و D باشند.

درمان آرتروز

روش ­های درمان آرتروز بطور کلی به سه دسته تقسیم می­ شوند: درمان­ های غیر دارویی، درمان­ های دارویی و اعمال جراحی.

درمان­ های غیردارویی. اولین و مهم­ ترین قدم در درمان ­های غیردارویی آرتروز، آموزش و راهنمایی بیمار درباره ماهیت بیماری­ اش است. بیماران می­ بایست تاثیر استراحت مفصل مبتلا، کاهش وزن، انجام حرکات نرمشی ویژه، ورزش­ های تقویت کننده عضلات و استفاده از کمپرس سرد یا گرم را بیاموزند، چون رعایت این موارد در بهبودی­شان به اندازه مصرف دارو اهمیت دارد. تغییر در سبک زندگی و کارهای روزمره­ای که از پیشرفت بیماری جلوگیری می­ کنند اهمیت زیادی دارند، مثل استفاده از توالت فرنگی، آسانسور، شیرهای آب اتوماتیک و استفاده از میز و صندلی بجای نشستن روی زمین.

درمان­ های دارویی. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند آسپرین، بروفن و ایندومتاسین به صورت قرص یا پماد و مسکن­ هایی مانند استامینوفن برای درمان آرتروز بطور گسترده استفاده می شوند. این داروها اثر تسکینی و ضد دردی دارند ولی در ساختار مفصل تغییر و بهبودی ایجاد نمی­ کنند. مصرف طولانی مدت داروهای مسکن که به طور رایج در بیماری آرتروز بکار می­ روند، سبب مشکلات و عوارض جانبی وخیم مانند مشکلات گوارشی، خونریزی معده، نارسایی کبد و نارسایی کلیه در بیماران می­ گردند. علاوه بر این اغلب بیماران برای کاهش درد ناشی از آرتروز مجبور به افزایش تدریجی مقدار داروی مصرفی خود می­ شوند، چون به مرور بدنشان به اثرات ضد دردی مسکن­ ها مقاوم ­تر می­ شود.

در علم پزشکی نوین، محققان همواره در تلاشند تا استفاده از مواد طبیعی و بی­ضرر را جایگزین داروهای شیمیایی نمایند و حتی معتقدند با تغذیه صحیح و مصرف کافی برخی مواد مغذی طبیعی می­توان از این بیماری­ پیشگیری کرد. در مطالعات بالینی جدید و گسترده، دانشمندان با مصرف عصاره آووکادو- سویا به مدت 3 ماه تا 3 سال، تغییر و بازسازی در ساختار مفصل مبتلا، کاهش سرعت پیشرفت آرتروز و  کاهش دردهای مفصلی را به وضوح مشاهده کرده­اند.  ترکیبات طبیعی موجود در زنجبیل نیز، با مهار عوامل التهاب­زا در بدن، منجر به کاهش التهاب و درد مفاصل می­شود.

ویتامینD علاوه بر نقش شناخته شده­ اش در پیشگیری و بهبود پوکی استخوان، اعمال بسیار مهمی در بدن انجام می­ دهد، از جمله تنظیم سیستم ایمنی و جلوگیری از بیماری­ های خود ایمنی مانند MS و لوپوس اریتماتوز، نقش ضدالتهابی، همچنین فعالیت ضدسرطانی و آنتی ­اکسیدانی که با انجام پژوهش­ های بالینی متعدد به اثبات رسیده­ اند. طبق تحقیقات فراوان دانشمندان در کشورهای غربی، اغلب مردم این ویتامین را به مقدار لازم مصرف نمی­ کنند، چون اصولاَ مقدار ویتامین D در مواد غذایی مصرف شده توسط عموم مردم، اندک است. دانشمندان علوم تغذیه معتقدند که با دریافت کافی ویتامین D، از بسیاری از هزینه­ های درمانی و بیمارستانی مردم کاسته خواهد شد.

Avodin-dakheil

مواد موثره آوودین:

پودر عصاره آووکادو- سویا                  300 میلی­گرم

(یک قسمت آووکادو، دو قسمت سویا)

عصاره زنجبیل                                100 میلی­گرم

ویتامین Dз طبیعی                             400 واحد

موارد مصرف آوودین:

  • کاهش درد و التهاب مفاصل مبتلا به آرتروز و دردهای عضلانی
  • بازسازی مفاصل
  • جلوگیری از تخریب پیش­رونده غضروف­ ها
  • سهولت تحرک مفاصل مبتلا
  • کاهش نیاز به داروهای مسکن

مقدار و روش مصرف:

روزانه یک کپسول بعد از غذا میل شود.

در صورتی که مصرف آوودین به میزان و روش توصیه شده باشد، عوارض جانبی نداشته و منع مصرف ندارد.

منابع:

For Unsaponifiable Avocado- Soy extract:

 

For Ginger extract:

 

  For Vitamin D₃

  • KELLY´S Textbook of Rheumatology. NINTH EDITION. Page 207, 1044,1046
  • Krause Food and the Nutrition Care Process. 13th Page 69